पर्यावरणपूरक कापडांची व्याख्या खूप व्यापक आहे, आणि याचे कारण कापडांच्या व्याख्येची सार्वत्रिकता हे देखील आहे. सर्वसाधारणपणे, कमी-कार्बन उत्सर्जन करणारे आणि ऊर्जा-बचत करणारे, नैसर्गिकरित्या हानिकारक पदार्थांपासून मुक्त, पर्यावरणपूरक आणि पुनर्वापर करण्यायोग्य कापडांना पर्यावरणपूरक मानले जाऊ शकते.पर्यावरणपूरक कापडयांची ढोबळमानाने दोन श्रेणींमध्ये विभागणी करता येते: सजीव पर्यावरणपूरक कापड आणि औद्योगिक पर्यावरणपूरक कापड.
सजीव पर्यावरण संरक्षण कापड सामान्यतः आरपीईटी कापड, सेंद्रिय कापूस, रंगीत कापूस, बांबू फायबर, सोया प्रोटीन फायबर, हेम्प फायबर, मोडल, सेंद्रिय लोकर, वुड टेन्सेल आणि इतर कापडांपासून बनलेले असते.
औद्योगिक पर्यावरणपूरक कापड हे पीव्हीसी, पॉलिस्टर फायबर, ग्लास फायबर यांसारख्या अजैविक अधातू पदार्थांपासून आणि धातूंपासून बनलेले असते, ज्यामुळे व्यावहारिक उपयोगात पर्यावरण संरक्षण, ऊर्जा बचत आणि पुनर्वापर हे परिणाम साधता येतात.
सामान्य पर्यावरणपूरक कापडांचे दोन प्रकार आहेत, एक म्हणजे दैनंदिन वापरासाठीचे पर्यावरणपूरक कापड आणि दुसरे म्हणजे औद्योगिक वापरासाठीचे पर्यावरणपूरक कापड. पुढे आपण या दोन पर्यावरणपूरक कापडांचे प्रकार एक-एक करून सादर करणार आहोत.
१. पर्यावरणपूरक कापड
पुनर्चक्रीकृत पॉलिस्टर कापड
आरपीईटी फॅब्रिक हा एक नवीन प्रकारचा पुनर्चक्रित पीईटी कापड आहे, ज्याचे पूर्ण नाव रिसायकल्ड पीईटी फॅब्रिक (पुनर्चक्रित पॉलिस्टर कापड) आहे. याचा कच्चा माल म्हणजे बाटलीपासून मिळवलेला पुनर्चक्रित पीईटी धागा, ज्याची गुणवत्ता तपासणी, विलगीकरण - स्लाइसिंग - ड्रॉइंग, कूलिंग आणि सिल्क कलेक्शन या प्रक्रियांमधून आरपीईटी धागा तयार केला जातो. याला सामान्यतः 'कोक बॉटल एन्व्हायर्नमेंटल क्लॉथ' (कोक बाटलीचे पर्यावरणपूरक कापड) म्हणून ओळखले जाते. या कापडाचा पुनर्वापर केल्याने ऊर्जा, तेलाचा वापर वाचतो आणि कार्बन डायऑक्साइडचे उत्सर्जन कमी होते. पुनर्चक्रित आरपीईटी कापडाच्या प्रत्येक पाउंडमुळे ६१,००० बीटीयू ऊर्जेची बचत होते, जी २१ पाउंड कार्बन डायऑक्साइडच्या समतुल्य आहे. पर्यावरणपूरक डायिंग, कोटिंग आणि रोलिंग प्रक्रियेनंतर, हे कापड एमटीएल, एसजीएस, आयटीएस आणि इतर आंतरराष्ट्रीय मानकांच्या चाचण्यांमध्ये उत्तीर्ण होते. यामध्ये थॅलेट्स (6P), फॉर्मल्डिहाइड, शिसे (Pb), पॉलीसायक्लिक ॲरोमॅटिक हायड्रोकार्बन्स, नॉनिफेन आणि इतर पर्यावरणीय निर्देशक नवीनतम युरोपियन आणि नवीनतम अमेरिकन पर्यावरणीय मानकांची पूर्तता करतात.
सेंद्रिय कापूस
सेंद्रिय कापूसकृषी उत्पादनामध्ये, सेंद्रिय खते, कीड आणि रोगांचे जैविक नियंत्रण, नैसर्गिक शेती व्यवस्थापन यावर आधारित कापसाचे उत्पादन केले जाते, ज्यामध्ये रसायनांच्या वापरास परवानगी नाही आणि बियांपासून ते कृषी उत्पादनांपर्यंत संपूर्णपणे नैसर्गिक व प्रदूषणमुक्त पद्धतीने कापसाचे उत्पादन होते. तसेच, देशांनी किंवा WTO/FAO ने जारी केलेल्या "कृषी उत्पादन सुरक्षा गुणवत्ता मानकां"नुसार, कापसामधील कीटकनाशके, जड धातू, नायट्रेट्स, कीड (सूक्ष्मजीव, परजीवींची अंडी इत्यादींसह) यांसारख्या विषारी आणि हानिकारक पदार्थांचे प्रमाण मानकात नमूद केलेल्या मर्यादेत नियंत्रित केले जाते आणि त्याला व्यापारी कापूस म्हणून प्रमाणित केले जाते.
रंगीत कापूस
रंगीत कापूसनैसर्गिक रंगाचा कापूस हा एक नवीन प्रकारचा कापूस आहे. आधुनिक जैव-अभियांत्रिकी तंत्रज्ञानाचा वापर करून कापसाला फुगवल्यावर त्याला नैसर्गिक रंग येतो आणि तो एक नवीन प्रकारचा वस्त्रोद्योग कच्चा माल आहे. सामान्य कापसाच्या तुलनेत, तो मऊ, हवादार, लवचिक आणि परिधान करण्यास आरामदायक असतो, त्यामुळे त्याला उच्च दर्जाचा पर्यावरणपूरक कापूस म्हणूनही ओळखले जाते. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर याला शून्य प्रदूषण (Zeropollution) म्हटले जाते. सेंद्रिय कापसाला वाढण्याच्या आणि विणण्याच्या प्रक्रियेत त्याची नैसर्गिक वैशिष्ट्ये टिकवून ठेवावी लागत असल्यामुळे, त्याला सध्याच्या रासायनिक संश्लेषित रंगांनी रंगवता येत नाही. नैसर्गिक रंगाईसाठी केवळ नैसर्गिक वनस्पतीजन्य रंगांचा वापर केला जातो. नैसर्गिकरित्या रंगवलेल्या सेंद्रिय कापसामध्ये अधिक रंग उपलब्ध असतात आणि तो अधिक गरजा पूर्ण करू शकतो. तज्ञांच्या मते, २१ व्या शतकाच्या सुरुवातीला तपकिरी आणि हिरवे रंग कपड्यांसाठी लोकप्रिय असतील. हे पर्यावरणपूरक, नैसर्गिक, आरामदायी आणि फॅशनच्या ट्रेंडचे प्रतीक आहे. रंगीत कापसाच्या कपड्यांमध्ये तपकिरी, हिरव्या रंगांव्यतिरिक्त, निळा, जांभळा, राखाडी, लाल, तपकिरी आणि इतर रंगांचे प्रकार हळूहळू विकसित होत आहेत.
बांबू फायबर
बांबू फायबर यार्नसाठी कच्चा माल म्हणून बांबूची निवड केली जाते. बांबूच्या लगद्याच्या तंतूंपासून स्टेपल फायबर यार्नचे उत्पादन केले जाते, जे एक हरित उत्पादन आहे. सुती धाग्यांपासून विणलेले कापड आणि कपडे तयार करण्यासाठी कच्चा माल वापरला जातो, ज्याची शैली सुती धाग्यांपेक्षा वेगळी असते. लाकडी सेल्युलोज फायबर: टिकाऊ, गुठळ्या न होणारे, उच्च आर्द्रता शोषण क्षमता, लवकर सुकणारे, उच्च पारगम्यता, उत्तम ड्रेप, रेशमासारखे मऊ, बुरशीरोधक, कीडरोधक आणि जिवाणूरोधक, परिधान करण्यास आरामदायक, तसेच सौंदर्य आणि त्वचेची काळजी घेणारे गुणधर्म. उत्कृष्ट रंगाई क्षमता, चमकदार चमक, तसेच चांगला नैसर्गिक जिवाणूरोधक आणि पर्यावरणपूरक गुणधर्म, जे आधुनिक लोकांच्या आरोग्य आणि आरामाच्या शोधाच्या ट्रेंडशी सुसंगत आहेत.
अर्थात, बांबू फायबरच्या कापडात काही कमतरता देखील आहेत; हे वनस्पतीजन्य कापड इतर सामान्य कापडांपेक्षा अधिक नाजूक असते, ते खराब होण्याची शक्यता जास्त असते आणि त्याचे आकुंचन नियंत्रित करणे अधिक कठीण असते. या दोषांवर मात करण्यासाठी, बांबू फायबर सहसा काही सामान्य फायबरसोबत मिसळले जाते. बांबू फायबर आणि इतर प्रकारच्या फायबरचे विशिष्ट प्रमाणात मिश्रण केल्याने, ते केवळ इतर फायबरची कार्यक्षमताच दर्शवत नाही, तर बांबू फायबरच्या वैशिष्ट्यांनाही पूर्णपणे वाव देते, ज्यामुळे विणलेल्या कापडांना नवीन वैशिष्ट्ये प्राप्त होतात. शुद्ध सूत, मिश्रित धागा (टेन्सेल, मोडल, स्वेट पॉलिस्टर, निगेटिव्ह ऑक्सिजन आयन पॉलिस्टर, कॉर्न फायबर, कापूस, ॲक्रेलिक फायबर आणि इतर फायबरचे वेगवेगळ्या प्रमाणात मिश्रण करून) हा विणलेल्या कापडांसाठी पहिला पर्याय आहे. फॅशनमध्ये, बांबू फायबरच्या कापडाचा वसंत आणि उन्हाळ्यातील पोशाखावर अधिक चांगला परिणाम दिसून येतो.
२. औद्योगिक पर्यावरण संरक्षण साहित्य
हे सामान्यतः पर्यावरणपूरक सनी फॅब्रिक्सवर आधारित असते. बाजारात उपलब्ध असलेली प्रक्रिया प्रामुख्याने दोन प्रकारांमध्ये विभागली जाते: एक म्हणजे पीव्हीसी कोटेड फायबर; आणि दुसरी म्हणजे पीव्हीसीमध्ये फायबरचे इम्प्रेग्नेशन. देशातील सामान्य पॉलिस्टर फॅब्रिक्समध्ये मूलतः कोटिंग पद्धत वापरली जाते (उदाहरणार्थ: अमेरिकेचे पँजिया सनी फॅब्रिक). परदेशात, ग्लास फायबर फॅब्रिक्समध्ये इम्प्रेग्नेशन अधिक प्रमाणात केले जाते (उदाहरणार्थ: स्पेनचे सिटेल सनी फॅब्रिक).
१, ज्वाला-प्रतिरोधक सनशेड कापड: याचा सावली देण्याचा प्रभाव साधारणपणे ८५%-९९% असतो, गळतीचे प्रमाण १%-१५% पर्यंत असते आणि यात ज्वाला-प्रतिरोधक गुणधर्म असतो, सामान्यतः हा कायमस्वरूपी ज्वाला-प्रतिरोधक प्रभाव असतो.
२, एम्बॉसिंग सनशेड कापड: विशेष मशीन एम्बॉसिंगद्वारे विविध प्रकारचे नक्षीकाम साधले जाते, एम्बॉसिंगच्या शैली अत्यंत समृद्ध आहेत.
३, जॅकवर्ड सनशेड कापड: जॅकवर्डच्या विशेष प्रक्रियेद्वारे, विविध नमुन्यांचे परिणाम साधता येतात.
४, धातू लेपन असलेले सनशेड कापड: या कापडावर रंगीत लेपन केलेले असते, पुढची बाजू सूर्यप्रकाश रोखणारी असते, तर मागच्या बाजूला चांदीचा मुलामा, ॲल्युमिनियमचा मुलामा इत्यादी धातूंचे लेपन केलेले असते, ज्यामुळे चांगली हवा पारगम्यता आणि प्रकाश पारगम्यता साधता येते. त्याच वेळी, अतिनील प्रकाश परावर्तित करण्याच्या तत्त्वानुसार, याचा सूर्यप्रकाश रोखण्याचा परिणाम सामान्य पिनहोल सन फॅब्रिकपेक्षा अधिक चांगला असतो.
पोस्ट करण्याची वेळ: २८ मार्च २०२४
